Dolaşımdaki Arz (Circulating Supply) Nedir? Bitcoin Bakışıyla
Dolaşımdaki arz, halka açık piyasada bulunan toplam coin/token miktarıdır; Bitcoin'in 21M sabit arzı, dolaşım dinamiklerini benzersiz kılar.
Tanım ve Genel Bakış
Dolaşımdaki Arz (Circulating Supply), bir kripto varlığın o anda piyasada işlem gören ve kamu cüzdanlarında erişilebilir miktarıdır. Maksimum arz (max supply) ve toplam arz (total supply) ile birlikte bir varlığın kıtlık ve enflasyon profilini belirler.
Bitcoin (BTC) için dolaşımdaki arz özel bir anlam taşır çünkü:
- Maksimum arz: 21.000.000 BTC sabit - Dolaşımdaki arz: ~19.7 milyon (2025) - Yıllık enflasyon oranı: %1'in altında, halving ile sürekli azalıyor
Bu yapı, Bitcoin'i altın benzeri kıt parasal varlık olarak konumlandırır. Buna karşın çoğu altcoin, enflasyonist veya sınırsız arz modeline sahiptir; Solana, Ethereum (post-merge öncesi) ve XRP gibi varlıklarda dolaşımdaki arz proje takımı kararlarıyla genişletilebilir.
Nasıl Çalışır?
Dolaşımdaki arz şu yollarla artar:
1. Madencilik / staking ödülleri: Yeni coin/token üretilir. 2. Vesting unlock: Takıma veya erken yatırımcılara kilitli token serbest kalır. 3. Token yakma (burn): Dolaşımdan token çıkarılır (arz azalır).
Bitcoin'de madencilik ödülü her halving'de yarılanır, bu da dolaşıma giren yeni BTC oranını öngörülebilir biçimde düşürür. Çoğu altcoin için ise vesting takvimleri ve token unlock'ları dolaşımdaki arzı şişirerek fiyat üzerinde sürekli baskı yaratır.
Tarihçe ve Gelişim
Bitcoin halving olayları:
- 2009: 50 BTC/blok (başlangıç) - 2012: 25 BTC/blok - 2016: 12.5 BTC/blok - 2020: 6.25 BTC/blok - 2024: 3.125 BTC/blok - ~2140: Tüm 21M BTC dolaşıma girecek
Önemli Kavramlar
- Max Supply: Hiç var olabilecek maksimum arz. - Total Supply: Var olan ama dolaşımda olmayanı da içeren toplam. - Vesting: Token kilidi açma takvimi. - Burn: Token'ı kalıcı dolaşımdan çıkarma.
Pratik Örnek veya Kullanım
BTC piyasa değeri = dolaşımdaki arz × fiyat. 19.7M BTC × 100.000 USD = 1.97 trilyon USD. Eğer Bitcoin 21M sabit arz yerine yıllık %5 enflasyona sahip olsaydı, fiyat bugünkünün çok altında olur ve dijital altın anlatısı çökerdi.
Bitcoin ile Karşılaştırma
| Özellik | Bitcoin | Tipik Altcoin | |---------|---------|---------------| | Max supply | 21M (sabit) | Genellikle değişken/sınırsız | | Yıllık enflasyon | <%1 | %3-10+ | | Premine | Yok | Çoğunlukla %15-30 | | Öngörülebilirlik | Tam | Düşük |
Bitcoin'in arz disiplini, onu gerçek anlamda kıt bir parasal varlık yapan kritik özelliktir.
İlgili Terimler ve Sonraki Adımlar
Dolaşımdaki arz kavramını öğrendikten sonra Piyasa Değeri, Halving, Tokenomics ve Bitcoin sayfalarına bakın.